Przejdź do treści
Zapraszamy

Czytelników, rozmówców na forum, Autorów, Blogerów, Redaktorów,...

Przeczytaj o możliwościach korzystania z witryny i współpracy

Salon Business Dialog Klub Inspirations Klub Dialog CIO Business Meeting Point Kwintesencja Projekty Business Dialog

Doskonalenie standaryzacji

październik 13, 2007 dodany przez admin

Spośród instrumentów regulacji w gospodarce wolnorynkowej standaryzacja wyróżnia się tym, że przynosi korzyści ekonomiczne wszystkim uczestnikom rynków bez uszczerbku dla konkurencji. Jednakże w praktyce niełatwo jest wykorzystać do maksimum potencjał standaryzacji i niełatwo łagodzić uciążliwości stosowania standardów. W niniejszym opracowaniu przedstawiamy założenia programu pokonywania tych trudności.

EISIEElżbieta Róża Oleszczuk

Standaryzacja przynosi korzyści dwojakiego rodzaju. Po pierwsze sprzyja podnoszeniu jakości życia, gdyż określa wymagania odnośnie jakości i bezpieczeństwa środowiska, produktów i usług. Po drugie sprzyja podnoszeniu efektywności ekonomicznej, gdyż określa wymagania odnośnie międzyoperacyjności (interoperacyjności) różnorodnych obiektów technicznych, w tym zwłaszcza surowców i materiałów, części, podzespołów, urządzeń i systemów, a także procedury postępowania, komunikacji i współpracy urządzeń i organizacji.

Standard odnosi sukces, gdy odpowiada potrzebom – wówczas jego akceptacja jest pełna, wzmacniana wymiernymi korzyściami z jego stosowania, zwiększeniem zadowolenia czy podniesieniem zaufania. Rynek określa zapotrzebowanie na standard w podobny sposób, jak na każdy inny produkt, tzn. oczekuje standardu wymaganej jakości i dostępności oraz w wymaganym czasie.

Szybkość

Presja czasu jest coraz silniejsza i stawia istotne wyzwanie wobec procesów standaryzacji, z natury swej długotrwałych. Niełatwo jest sprostać temu wyzwaniu, o czym świadczą np. głosy krytyki zarzucające organizacjom tworzącym standardy nadmierny biurokratyzm. Rzeczywiście – jeśli spojrzeć na standaryzację jak na proces, nietrudno dostrzec szereg możliwości skrócenia go. Na przykład możliwość przejścia z sekwencyjnej („obiegiem”) na równoległą organizację opiniowania projektów, zgodnie z kanonami inżynierii procesów. Jeśli stanowienie standardu wymaga konsensusu stron o sprzecznych interesach, presja czasu oznacza, że niezbędna jest dyscyplina i napięty harmonogram konferencji.

Standardy o zasięgu światowym wymagają często specjalnych procedur wprowadzających je lokalnie, na rynek krajowy. To także zabiera czas, lecz niekiedy można go skrócić, jeśli komitet normalizacyjny jest w stanie z góry określić, czy wystarczy dobre tłumaczenie tekstu, czy też niezbędne są szczegółowe dostosowania, a jeśli tak, to sprecyzować ich zakres. W dużym stopniu zależy to od kompetencji osób dokonujących takiego wstępnego przeglądu standardu.

W praktyce stosowanie standardu często musi zostać sprzężone z certyfikacją zgodności produktu, usługi czy procesu z określonym standardem. Certyfikacją zajmują się podmioty wyspecjalizowane w takiej działalności lub wytypowane instytucje, często powoływane przez rządy poszczególnych państw. Jednakże zinstytucjonalizowany proces certyfikacji jest długotrwały i kosztowny, więc tam gdzie to możliwe należy ufać zapewnieniu dostawców towarów czy usług o zgodności produktu ze standardem.

Dostępność i powszechność

Dwie istotne kwestie wiążą się z dostępnością standardów. Pierwsza, to zapewnienie równych szans korzystania ze standardów nawet najmniejszym firmom. Druga, to zapewnienie powszechności dostępu do standardów oraz powszechności ich stosowania, dzięki czemu nie mogą być one wykorzystywane jako instrument monopolizacji rynku, a wręcz na odwrót – sprzyjają konkurencji.

Jedynie formuła tzw. standardu otwartego przewiduje – z założenia – powszechny dostęp do standardów. Powstało kilka definicji otwartego standardu, tym niemniej filozofia otwartego standardu bez względu na definicję zakłada, że standard jest powszechny, dostępny i neutralny technologicznie.

Formuła otwartego standardu sprawdza się dobrze w obszarze ICT. Rządy wielu państw rekomendują ją dla rozwoju elektronicznej administracji państwowej. Również Europejski EIF1 w celu zapewnienia interoperacyjności zaleca wszystkim członkom Wspólnoty stosowanie standardów otwartych.

Sama otwartość standardu nie wystarcza jednak na to, aby był on łatwo dostępny. Na przykład kwestia odpłatności za specyfikację standardu. Większość organizacji zajmujących się stanowieniem standardów prezentuje swoje opracowania w postaci dokumentów dostępnych wyłącznie poprzez zakup tekstu (normy). W wielu przypadkach są to zestawy opasłych i kosztownych publikacji. Wydaje się, że najtańszy i powszechny dostęp do standardów to ich publikacja w Internecie. Ten sposób zapewnienia powszechnego dostępu stosują niektóre organizacje ustanawiające standardy otwarte.

Problemem pozostaje kwestia ogłaszania standardów. W krajach, w których nie zorganizowano sprawnego systemu informacji menedżerskiej dla małych i średnich przedsiębiorstw, w praktyce nie są one w stanie znaleźć kompletnej informacji o standardach obowiązujących lub przydatnych. Warto w związku z tym rozważyć możliwość zorganizowania jednego globalnego Single Entry Point do informacji o standardach, wyposażonego w odpowiednie bazy danych i narzędzia wyszukiwania.

Jakość

Presja czasu, gra różnorodnych interesów w łonie komitetów standaryzacyjnych i bariery instytucjonalne to trzy czynniki, które wydają się w największym stopniu zagrażać doskonałości procesu standaryzacji i jakości jego wyników. Z naszych obserwacji i doświadczeń wynika, że problemom stąd wynikającym można podołać pod warunkiem angażowania do prac normalizacyjnych ekspertów o najwyższych kompetencjach. W szczególności wymóg ten dotyczy instytucji wiodących i opiniujących. Być może należałoby opracować ogólnie obowiązujące zalecenia i wymagania kwalifikacyjne, aby pomóc im pokonywać bariery instytucjonalne w tej kwestii.

Z naszych badań wynika, że zmienność warunków działania należy obecnie do najpoważniejszych problemów organizacji i wymaga od nich coraz większej elastyczności, zdolności do szybkich dostosowań. W tym świetle standardy często postrzegane są jako „usztywnienie” i trudna do pokonania uciążliwość. Są jednak środowiska, które radzą sobie z tym problemem. Wśród najlepszych praktyk wypracowanych w ich łonie na uwagę zasługuje zwłaszcza budowanie standardów, w których zawarty jest wyższy szczebel abstrakcji – niekoniecznie zaimplementowany aktualnie, ale sprawiający, że standard aktualny wkrótce stanie się tylko jedną z możliwych do wyboru przyszłych wersji i generacji standardu.

Wspomniane praktyki idą często w parze z planowaniem z góry okresów obowiązywania standardów aktualnych oraz okresów, w których współistnieć może kilka kolejnych wersji standardu. Istotą tej polityki jest poszukiwanie kompromisu pomiędzy stałością wymagań pozwalającą wyciągać maksimum korzyści ze standaryzacji a zmiennością, która nakazuje skracać „cykl życia” kolejnych wersji standardu.

Typową reakcją organizacji, zwłaszcza gospodarczych, na zmienność warunków działania jest tendencja do zwiększania różnorodności wyrobów, usług i sposobów postępowania. Jednakże skutkiem tego wzrastają tzw. koszty koordynacji. Standaryzacja zaś jest jednym z najważniejszych instrumentów, dzięki któremu można redukować różnorodność elementów i mimo to wytwarzać z nich produkty o dużej różnorodności. Z naszych dyskusji z menedżerami szybko zmieniających się organizacji wynika, iż pilną aktualnie potrzebą jest standaryzacja procesów biznesowych, a z ich doświadczeń wynika, że właściwe byłoby tu skorzystanie z doświadczeń w standaryzacji procesów wytwórczych, tzn. standaryzowanie niewielkich fragmentów procesów.

Podsumowanie

Szybkość stanowienia standardów ich dostępność powszechność i jakość to główne współczesne wyzwania stojące przed standaryzacją na wszystkich poziomach organizacji życia zbiorowego. Program umożliwiający sprostanie tym wymaganiom, który przedstawiliśmy w niniejszym opracowaniu, wynika z postrzegania standaryzacji jako procesu, który można doskonalić typowymi metodami i technikami inżynierii procesów.

 

------------------------------------

1European Investment Fund

Business Dialog Bulletin - widok książki

Premium Drupal Themes by Adaptivethemes