Przejdź do treści
Zapraszamy

Czytelników, rozmówców na forum, Autorów, Blogerów, Redaktorów,...

Przeczytaj o możliwościach korzystania z witryny i współpracy

Salon Business Dialog Klub Inspirations Klub Dialog CIO Business Meeting Point Kwintesencja Projekty Business Dialog

Odpowiedzialny dyrektor

kwiecień 22, 2007 dodany przez admin

Klub DialogOdpowiedzialność dyrektora finansowego w spółce kapitałowej jest zdecydowanie większa, gdy jest on również członkiem zarządu.

Małgorzata Pokojska

Odpowiedzialność dyrektora finansowego ma bardzo szeroki zakres – mówiły na pierwszym tegorocznym spotkaniu Klubu Dyrektorów Finansowych  mecenas Małgorzata Sobońska i doradca podatkowy Alicja Sarna z kancelarii prawnej MDDP. Jest to odpowiedzialność podatkowa, karno-skarbowa, karna, cywilna, a także wynikająca z prawa upadłościowego. Mamy więc do czynienia zarówno z odpowiedzialnością finansową, jak i karną. Odpowiedzialności te wywodzą się z różnych przepisów prawa. Odpowiedzialność karna związana jest głównie z pełnieniem funkcji członka zarządu, zaś odpowiedzialność cywilna nieraz jest dzielona ze spółką. Dyrektor finansowy odpowiada wobec skarbu państwa, reprezentowanego przez organy podatkowe, wobec spółki oraz wobec osób trzecich.

Odpowiedzialność podatkowa

Podmiotami odpowiedzialności podatkowej jest zarówno spółka, jak i członkowie jej zarządu. Choć podstawowym podmiotem odpowiadającym za nieprawidłowości podatkowe jest spółka, to jednak gdy nie ma ona wystarczających środków, by uregulować należności wobec skarbu państwa, wówczas Ordynacja podatkowa daje możliwość sięgania do zasobów finansowych osób trzecich – członków zarządu. Dyrektor finansowy może więc być pociągnięty do odpowiedzialności podatkowej tylko wówczas, gdy jest członkiem zarządu.

Przedmiotem odpowiedzialności podatkowej są zaległości podatkowe spółki. Roszczenia są w pierwszej kolejności kierowane do spółki. Oznacza to, że spółce musi zostać doręczona decyzja o wysokości zobowiązania podatkowego. Gdy egzekucja z jej majątku okaże się w całości lub w części nieskuteczna, wówczas organy podatkowe mają prawo sięgnąć do majątku członków zarządu. Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie, więc nie ma zasady, że dyrektor finansowy idzie na pierwszy ogień. Odpowiedzialność ta obejmuje także odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego.

Zaległość podatkowa

Według Ordynacji podatkowej, zaległość podatkowa to nie zapłacony w terminie podatek, rata podatku lub zaliczka na podatek, a także nienależnie uzyskana nadpłata, nienależnie uzyskany zwrot podatku VAT, itd. A więc każde świadczenie, które zostało do skarbu państwa odprowadzone w zbyt niskiej kwocie oraz każdy zwrot uzyskany od skarbu państwa w zbyt dużej wysokości.

Odpowiedzialność finansowa członków zarządu jest egzekwowana wtedy, gdy majątek spółki jest zbyt mały, by uiścić zobowiązania wobec skarbu państwa. Wtedy ta część należności, która nie znalazła pokrycia w majątku spółki, może być egzekwowana z majątku członków zarządu (chodzi zarówno o majątek odrębny, jak i majątek współmałżonków). Ale sam fakt wszczęcia postępowania wobec dyrektora finansowego – członka zarządu nie oznacza jeszcze, że fiskus od razu zaczyna egzekwować należności spółki z jego majątku. Od tej odpowiedzialności tej można się w wielu przypadkach uchronić. Sama Ordynacja podatkowa podpowiada sposoby jej wyłączenia. Nie ma też wielu wyroków mówiących o odpowiedzialności członków zarządu.

I tak członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności podatkowej, gdy przedstawi niezbity dowód, że w odpowiednim czasie, to znaczy w ciągu 14 dni od powzięcia stwierdzenia o niewypłacalności spółki, złożył wniosek o postępowanie upadłościowe lub układowe. Może też być tak, że członek zarządu nie złożył wprawdzie wniosku o upadłość, ale nie było w tym jego winy. Np. krach nastąpił w czasie jego długiej nieobecności w firmie. Jest jeszcze tzw. przesłanka donosicielska, która zwalnia z odpowiedzialności, a mianowicie wskazanie majątku, o którym skarb państwa nie wie, a z którego może się zaspokoić. Np. tajne konto na Kajmanach.

Odpowiedzialność członka zarządu w wymiarze finansowym ma charakter nieograniczony, co oznacza, że w razie potrzeby można mu zabrać cały majątek, również majątek należący do współmałżonków. Mówimy jednak o zaległościach, które powstały w czasie, gdy pełnił on funkcję członka zarządu. Gdy zaległości powstały w czasie poprzedzającym jego wejście do zarządu, nie ponosi odpowiedzialności. I odwrotnie, odpowiada za zaległości z przeszłości, mimo że w danej chwili nie jest już członkiem zarządu. Odpowiedzialność przedawnia się dopiero po pięciu latach. Przy czym te „pięć lat” może trwać sześć lat, zwłaszcza w przypadku podatku dochodowego. Jest to na ogół sześć lat od końca roku, za który podatek był należny. Przy VAT działa na ogół zasada pięciu lat.

Instrumenty ograniczające ryzyko podatkowe

W Ordynacji podatkowej są  instrumenty, które ograniczają możliwość wystąpienia zaległości podatkowej i pozwalają zminimalizować, a nawet w pełni wyeliminować odpowiedzialność – są to uprzednie porozumienia cenowe oraz wiążące interpretacje podatkowe. Nawet jeśli interpretacja podatkowa była błędna, ale spółka się do niej zastosowała, to nie ma mowy o zaległości, nawet jeśli ona istnieje. Konsekwencje nie są wówczas wyciągane. Skutecznie przed zaległościami podatkowymi chronią także odpowiednie procedury wewnętrzne, np. dobry obieg dokumentów. Dyrektor finansowy, gdy zaczyna swoją pracę na tym stanowisku, powinien wprowadzić procedury, które porządkują sprawy podatkowe spółki. Procedury wewnętrzne można tak skonstruować, by w sytuacjach, które wiążą się z dużym ryzykiem, starać się o wiążące interpretacje podatkowe, bo one eliminują ryzyko. Przez pierwsze półrocze tego roku interpretacje wiążące będą udzielane bez opłat. Wprawdzie przepisy, które zaczną obowiązywać od 1 lipca w sprawie interpretacji są bardziej korzystne, ale warto zasypać urzędy pytaniami już teraz, bo jeśli nie odpowiedzą w ciągu trzech miesięcy, stanowisko podatnika wyrażone w zapytaniu staje się wiążące. Trzeba jednak w zapytaniu o interpretację bardzo dokładnie przedstawiać stan faktyczny, bo urząd ogranicza się do tego, że albo podziela stanowisko spółki, albo go nie podziela, oczywiście z uzasadnieniem.

I jeszcze jedna uwaga – gdy postępowanie zostaje już wszczęte, jego przedmiotem nie jest badanie zaległości, bo ta została już stwierdzona, lecz badanie, czy istnieją przesłanki do przypisania odpowiedzialności konkretnemu członkowi zarządu.

Opracowanie całości tematu oraz inne analizy znajdą się w Raporcie „Ryzyko, odpowiedzialność i ubezpieczenia w biznesie” Klubu Dyrektorów Finansowych „Dialog”, który ukaże się w czerwcu 2007. Dla członków Klubu jest bezpłatny, natomiast dla innych zainteresowanych cena wynosi 120 zł plus 22%VAT.

Business Dialog Bulletin - widok książki

Premium Drupal Themes by Adaptivethemes